« این‌جا یک کارآگاه زندانی است | صفحه‌ی اصلی | قفسی از آنِ خود »

تحلیل «کپنهاگ» با سخنرانی دکتر علی پایا

عصر سه‌شنبه بیست‌ویکم خرداد ماه تالار اجتماعات دانشگاه سوره میزبان ِ جلسه‌ای بود در معرفی و تحلیل و بررسی ِ نمایشنامه‌ی کپنهاگ اثر مایکل فرین به‌ترجمه‌ی حمید احیاء که انتشارات نیلا چند ماه قبل منتشر کرده بود. سخنران ِ این جلسه، دکتر علی پایا ــ فیزیکدان و استادِ ایرانی ِ فلسفه‌ی تحلیلی درانگلستان ــ بود که از ساعت هجده تا بیست درباره‌ی این کتاب و زمینه‌ها و مبانی نظری شکل‌گیری ِ ایده‌های اصلی ِ آن توضیحاتی فشرده داد، و ساعتی پس از آن به پرسش‌های حاضران درباره‌ی سخنان خود و نیز درباره‌ی نمایشنامه پاسخ گفت.
پایا ضمن ارائه‌ی تاریخچه‌ای فشرده از دست‌آوردهای فیزیکِ مدرن در قرن بیستم و نیز این سال‌های آغازینِ قرن بیست‌ویکم، فیزیکِ کوانتوم را مبنایی را برای فروپاشی تصور ِ غالب روزگار ما از هستی، جهانی که در آنیم و قلمرو دانش‌های بشری دانست، و توضیح داد که یافته‌ها یا در واقع معماها و مجهولاتی که فیزیکدان‌های مدرن در این روزگار کشف کردند چگونه زمینه‌ای پدید آورده است برای انقلابی در جهان‌نگری رایج مردمان عصرمان و تعریف‌های‌شان از همه چیز ــ انقلابی بس عظیم‌تر از آن‌چه یافته‌های نیوتن در جهان‌شناسی ِ پیشانیوتنی (بطلمیوسی) پدید آورد.
او در ادامه نمونه‌هایی از آثار برجسته‌ی هنری در سال‌های اخیر را نام برد که در سراسر جهان کوشیده‌اند، همچون حلقه‌ی واسط، این یافته‌های نو و دگرگون‌ساز را به‌زبانی ساده و قابل فهم برای عموم عرضه کنند؛ اقدامی ضروری برای انتقال قالب‌های تفکر بشری از جهان‌نگری سنتی و پارادایم‌های رایج به گستره‌ای خوانا با کشفیات و حتی مجهولات سده‌ی اخیر. پایا با ذکر این نکته که تصویرِ ارائه شده از علم یا دانشمندان جدید در بسیاری فیلم‌های هالیوودی در واقع تصویری منحط، دروغین و یا دست‌کم یک‌جانبه است که دانشمند را شریر و دانش جدید را ابزار شرارت می‌نمایاند، از کپنهاگ همچون یکی از مهم‌ترین و البته سالم‌ترین نمونه‌ها یاد کرد که هم گستره‌ی افق ِ دریافت‌های بشری در پرتو دانش‌های جدید را بازمی‌نمایاند و هم در پی تعریفِ اخلاق ِ مدرن ــ اخلاقی همپا و درخور ِ این جهان‌شناسی‌ــ است.
پایا انتشار کپنهاگ به‌فارسی را اتفاقی مهم و کار مترجم آن را ارزشمند و موفق شمرد و آرزو کرد توضیحات افزوده‌ی نویسنده بر این نمایشنامه در چاپ‌های بعدی به کتابِ فارسی هم افزوده شود.
جلسه با پرسش‌های دانشجویان رشته‌ی هنرهای نمایشی و اساتید آن‌ها که در جلسه حاضر بودند ادامه یافت.